50 gratis spins zonder storting: waarom KYC je eerste echte test is

Je ziet de banner, je klikt, je maakt een account aan en binnen twee minuten staan er 50 gratis spins zonder storting op je account. Geen euro gestort, geen creditcard ingevuld. Dat is het aanbod dat tientallen Nederlandse en internationale casino's je voorschotelen, en het is op zichzelf geen leugen.

Wat de banners er alleen nooit bij vertellen, is wat er gebeurt op het moment dat je die spins daadwerkelijk wilt verzilveren. Dan komt er een mailtje. Of een pop-up. Of je account staat ineens op "in afwachting van verificatie".

Dat moment, de KYC-check, is waar de meeste spelers hun bonus verliezen. Niet omdat het casino niet uitbetaalt, maar omdat de speler niet weet wat er gevraagd wordt, hoe lang het duurt en waarom het eigenlijk verplicht is. In dit artikel loop ik het hele traject door aan de hand van één speler: Mark, 34, uit Utrecht, die op een dinsdagavond een account aanmaakt bij een casino met een 50 gratis spins zonder storting-actie. Zijn reis is fictief, de regels die hij tegenkomt niet.

Wat houdt een aanbod van 50 gratis spins zonder storting precies in?

Een no-deposit bonus van 50 gratis spins betekent dat je speelgeld krijgt zonder dat je eerst geld op je account hoeft te zetten. De spins zijn meestal gebonden aan een specifieke gokkast, vaak één van Pragmatic Play, NetEnt of Hacksaw Gaming. De waarde per spin ligt doorgaans tussen €0,10 en €0,25, wat neerkomt op een totale bonuswaarde van €5 tot €12,50. Dat is het bedrag waarmee je speelt. Niet het bedrag dat je kunt opnemen.

De winst die je met die spins maakt, gaat naar je bonusbalans. Die balans is niet hetzelfde als je echte geld. Voordat je er iets van mag opnemen, moet je aan de inzetvereiste voldoen. Bij de meeste aanbieders ligt die tussen 35x en 45x de bonuswinst. Verdien je €8 met je 50 spins en is de inzetvereiste 40x, dan moet je €320 aan weddenschappen rondzetten voordat er iets opneembaar wordt. Dat is de kern van het hele aanbod, en het is precies het punt waar Mark later tegenaan loopt.

Waarom geven casino's eigenlijk gratis spins weg?

Gratis spins zijn het goedkoopste acquisitie-instrument dat een operator heeft. Een nieuwe speler kost een casino via advertenties al snel €80 tot €150, afhankelijk van het kanaal en het seizoen. Een no-deposit bonus van 50 spins kost de operator in theorie maximaal de verwachte uitbetaling op die spins, vaak een paar euro. De rest is marketing. Het casino rekent erop dat een deel van de spelers na de bonus een eerste storting doet, en dat een kleiner deel daarvan structureel blijft spelen.

Voor de speler is het een testrit. Je leert de interface kennen, je ziet hoe de klantenservice reageert, je ervaart hoe snel een uitbetaling gaat. Er zit geen addertje onder het gras zolang je de voorwaarden leest. De adder zit in de verificatie die eraan vastzit, en dat is geen truc maar een wettelijke verplichting.

Hoe verschilt een no-deposit bonus van een stortingsbonus?

Bij een stortingsbonus leg je zelf geld in en krijg je daar een percentage bovenop, vaak 100% tot een maximum van €100 tot €250. Bij een no-deposit bonus leg je niets in en is de bonuswaarde klein. Het verschil zit in het risico: bij een stortingsbonus speel je met je eigen geld, bij een no-deposit bonus niet. Daar staat tegenover dat de inzetvereisten bij no-deposit bonussen meestal hoger liggen, en dat er vaker een maximum opneembaar bedrag aan vastzit.

Die laatste rij is de belangrijkste. Of je nu €8 wint met gratis spins of €800 stort en verdubbelt, de verificatie is identiek. Alleen het moment waarop je ermee te maken krijgt verschilt: bij een no-deposit bonus komt die check veel eerder, simpelweg omdat je sneller richting een opname beweegt.

De reis van Mark: van registratie tot verificatie

Mark opent op dinsdag om 21:14 een account bij een casino dat adverteert met 50 gratis spins zonder storting. Hij vult zijn e-mailadres in, kiest een wachtwoord, vinkt de algemene voorwaarden aan zonder ze te lezen, en is binnen 90 seconden binnen. De spins staan er meteen. Hij speelt ze weg in ongeveer twintig minuten op een slot van Pragmatic Play, en eindigt met €11,40 op zijn bonusbalans. Niet slecht voor een dinsdagavond.

Dan probeert hij €10 op te nemen. En daar stopt het. Het scherm meldt dat zijn account geverifieerd moet worden voordat een uitbetaling mogelijk is. Mark zucht, sluit het tabblad en denkt dat het casino hem erin heeft geluisd. Dat is niet wat er gebeurt, maar het voelt wel zo. Wat er werkelijk gebeurt, is dat de operator een wettelijke plicht uitvoert die hemzelf net zoveel werk kost als de speler.

Wat gebeurt er technisch op het moment dat je je aanmeldt?

Op het moment dat Mark zijn geboortedatum en woonplaats invult, gaat er een reeks checks lopen waar hij niets van merkt. Het casino controleert zijn leeftijd tegen het bevolkingsregister, verifieert zijn adres, en screent zijn naam tegen sanctielijsten en registers voor zelfuitsluiting. Dat gebeurt binnen enkele seconden en heet een elektronische verificatie. Bij ongeveer 70% tot 80% van de nieuwe accounts levert dat genoeg op om de speler direct door te laten spelen.

Bij de resterende 20% tot 30% is er een mismatch. Een verkeerd gespelde achternaam, een recente verhuizing, een dubbele voornaam die niet overeenkomt met het paspoort, of simpelweg een geboortedatum die niet klopt met de bron. Dan belandt het account in een handmatige controle, en dat is waar Mark terechtkomt. Niet omdat hij iets fout deed, maar omdat zijn gegevens niet automatisch matchten.

Welke documenten worden gevraagd bij een KYC-check?

De standaardset bestaat uit drie onderdelen. Een identiteitsbewijs, meestal een paspoort of ID-kaart, soms een rijbewijs. Een bewijs van adres, niet ouder dan drie maanden, in de vorm van een bankafschrift, energierekening of gemeentelijke brief. En afhankelijk van het bedrag en de betaalmethode een bewijs van de gebruikte betaalrekening of creditcard.

• Paspoort of ID-kaart: beide zijden, alle hoeken zichtbaar, geen flits of afgesneden randen
• Bewijs van adres: maximaal 3 maanden oud, met je volledige naam en adres erop
• Betaalbewijs: screenshot van je bankomgeving of een foto van de kaart met alleen de laatste 4 cijfers zichtbaar
• Bij grotere opnames: een bewijs van herkomst van middelen, bijvoorbeeld een loonstrook of bankafschrift

De meeste casino's accepteren een foto die je met je telefoon maakt, zolang de tekst maar leesbaar is. Een scan is niet nodig. Wat wel nodig is: consistentie. De naam op je casino-account moet exact overeenkomen met de naam op je paspoort. "Mark J. de Vries" en "Mark de Vries" zijn voor een geautomatiseerd systeem twee verschillende personen.

Hoe lang duurt een verificatie in de praktijk?

Bij de grote operators met een geautomatiseerde flow duurt het gemiddeld 15 minuten tot 4 uur. Bij handmatige controle, en dat gebeurt vaker bij no-deposit bonussen omdat het bedrag laag is en de prioriteit dus lager, kan het 24 tot 72 uur duren. In het weekend loopt dat op, want veel compliance-afdelingen werken dan met een minimale bezetting.

Mark uploadt zijn documenten om 21:40 op dinsdag. Woensdagochtend om 09:20 krijgt hij een mail: zijn ID-kaart was aan de onderkant afgesneden, waardoor het documentnummer niet leesbaar was. Hij maakt een nieuwe foto en stuurt die om 09:35. Om 11:10 is zijn account geverifieerd en kan hij zijn €10 opnemen. Totale doorlooptijd: ongeveer 13,5 uur, waarvan het grootste deel wachttijd was.

Waarom KYC bestaat: het belang voor speler én operator

Verificatie voelt als een hindernis die het casino voor je opwerpt om onder betaling uit te komen. De realiteit is precies omgekeerd. De KYC-verplichting beschermt de speler tegen identiteitsfraude, tegen gokverslaving via meerdere accounts, en tegen het witwassen van geld via speeltegoeden. Zonder die check zou een gestolen bankpas binnen een uur omgezet kunnen worden in een opneembaar speeltegoed.

Voor de operator is het een bestaansvoorwaarde. Een vergunninghouder die structureel niet verifieert, verliest zijn licentie. In Nederland houdt de Kansspelautoriteit toezicht op de vergunninghouders, en boetes voor het niet naleven van de zorgplicht lopen op tot honderden duizenden euro's per geval. Dat is de reden dat een klantenservicemedewerker van een legaal casino je niet "even" door de check heen loodst. Hij mag dat niet.

Welke rol speelt de Kansspelautoriteit bij online casino's in Nederland?

De Kansspelautoriteit, opgericht in 2012 en sinds de opening van de online markt op 1 oktober 2021 ook verantwoordelijk voor online kansspelen, stelt de regels op waar vergunninghouders zich aan moeten houden. Denk aan leeftijdsgrens, verslavingspreventie, reclamebeperkingen en de verplichting tot het aansluiten op het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen, beter bekend als Cruks.

Voor spelers betekent dat concreet: een legaal casino in Nederland moet je kunnen blokkeren als je jezelf hebt uitgesloten, moet je speelgedrag monitoren, en moet bij verdachte patronen ingrijpen. Dat monitoren kan alleen als het casino weet wie je bent. Anoniem spelen en verantwoord spelen gaan niet samen.

Wat is Cruks en hoe beïnvloedt het je registratie?

Cruks is het landelijke zelfuitsluitingsregister dat sinds 1 oktober 2021 operationeel is. Sta je daarin, dan kun je je bij geen enkel legaal Nederlands casino registreren, en word je ook geweigerd bij fysieke locaties zoals Holland Casino. De inschrijving is minimaal 6 maanden geldig en kan op eigen verzoek verlengd worden tot 5 jaar of permanent.

Bij je aanmelding wordt automatisch gecontroleerd of je in Cruks staat. Dat is één van die checks die binnen enkele seconden loopt. Sta je erin, dan word je geweigerd voordat je ook maar één spin hebt gedraaid. Er is geen manier om dat te omzeilen, en dat is precies de bedoeling.

Waarom is verificatie bij een no-deposit bonus extra streng?

No-deposit bonussen zijn een bekend doelwit voor fraude. Iemand maakt tien accounts aan met tien verschillende e-mailadressen, speelt op elk account 50 gratis spins weg, en probeert de winst op één rekening te verzamelen. Dat heet bonus abuse, en het kost operators jaarlijks miljoenen. De tegenmaatregel is simpel: bij no-deposit bonussen wordt de identiteit strenger en eerder gecontroleerd dan bij stortingsbonussen.

Daar komt bij dat de bedragen klein zijn. Een operator met duizenden bonusaanvragen per maand zet zijn compliance-team niet op een opname van €10. Dat betekent niet dat je niet uitbetaald krijgt. Het betekent dat je achteraan in de wachtrij staat, en dat je documenten de eerste keer goed moeten zijn.

Verificatie per operator: wat je in de praktijk tegenkomt

De ervaring verschilt sterk per aanbieder. Een operator met een volledig geautomatiseerde KYC-flow heeft je binnen een half uur door de check. Een operator die handmatig controleert, of die werkt met een externe verificatiepartner, doet er langer over. Onderstaande tabel geeft een indicatie van wat je bij verschillende types aanbieders kunt verwachten, gebaseerd op de mate waarin ze hun processen hebben geautomatiseerd.

De merken in de eerste twee rijen zijn herkenbaar voor Nederlandse spelers: Unibet, Bet365, LeoVegas en 888 Casino werken met geautomatiseerde verificatie en hebben hun processen daar op ingericht. Holland Casino, Jacks.nl, Kansino en OneCasino vallen onder het Nederlandse vergunningsstelsel en werken met een hybride model, waarbij een deel automatisch gaat en een deel handmatig wordt gecontroleerd. Bij Toto, BetCity, Betnation, ComeOn, Bingoal, Fair Play, 711, Circus, Hommerson en Goldrun geldt hetzelfde: vergunninghouder, dus Cruks-check en verplichte KYC.

Hoe verhouden offshore casino's zich tot de Nederlandse regels?

Er zijn casino's die opereren zonder Nederlandse vergunning, met een licentie uit Curaçao, Malta of Anjouan. Voorbeelden in dat segment zijn merken als Roobet, Lucky Block, Vave, Cloudbet en TG Casino. Deze aanbieders vallen niet onder Cruks, niet onder het Nederlandse zorgplichtkader, en hanteren hun eigen verificatiebeleid. Sommige vragen helemaal geen documenten bij kleine opnames, andere vragen een volledige KYC-set inclusief bron van middelen.

Dat betekent niet dat ze per definitie slecht zijn. Het betekent dat je als speler zelf moet nagaan welke regels gelden, welke geschillenprocedure er is, en of je bij een conflict ergens terecht kunt. Bij een Nederlands vergunninghouder kun je naar de Kansspelautoriteit of naar het klachteninstituut. Bij een offshore operator ligt dat anders. Dat is een afweging die je bewust maakt, niet iets wat je overkomt.

Welke betaalmethoden versnellen of vertragen je verificatie?

iDEAL is in Nederland de standaard en de meeste vergunninghouders verwerken een iDEAL-storting binnen enkele seconden tot een paar minuten. Omdat iDEAL aan een Nederlandse bankrekening gekoppeld is, matcht de naam op de rekening vaak automatisch met de naam op het account. Dat scheelt een verificatiestap. Bij creditcards en e-wallets zoals Skrill, Neteller of PayPal is de koppeling minder direct en wordt er vaker om een extra bewijs gevraagd.

Crypto-opnames gaan bij offshore aanbieders vaak sneller, omdat er geen bank tussen zit. Maar de KYC-check vooraf kan juist strenger zijn, omdat crypto-casino's onder strengere anti-witwasregels vallen naarmate hun volume groeit. Bij een opname van €500 in Bitcoin kan een aanbieder om dezelfde documenten vragen als een bank bij een transactie van €10.000.

Van aanvraag tot uitbetaling: het volledige traject in stappen

Het traject dat Mark doorliep, is representatief. Wie het in één keer goed doet, is binnen een dag klaar. Wie documenten aanlevert die niet leesbaar zijn, verliest een dag per poging. Onderstaande stappen geven de volgorde aan zoals die bij de meeste vergunninghouders werkt.

1. Account aanmaken met je wettelijke naam, exact zoals op je identiteitsbewijs
2. Elektronische check van leeftijd, adres en Cruks-status, meestal binnen 60 seconden
3. Gratis spins activeren en wegspelen volgens de voorwaarden van de actie
4. Opname aanvragen, waarna het account in verificatiestatus gaat
5. Documenten uploaden: identiteit, adres, en indien nodig betaalbewijs
6. Beoordeling door het compliance-team, 15 minuten tot 72 uur
7. Goedkeuring, waarna de opname in behandeling gaat
8. Uitbetaling via de gekozen methode, 1 tot 3 werkdagen bij banken

De stap die de meeste vertraging oplevert is nummer vijf. Niet omdat spelers weigeren, maar omdat ze documenten aanleveren die technisch niet voldoen. Een foto waarvan de hoeken zijn afgesneden. Een bankafschrift waarvan de datum buiten de drie maanden valt. Een screenshot waarop de naam is afgedekt "voor de privacy", wat het document onbruikbaar maakt.

Wat kun je doen om je verificatie de eerste keer goed te laten verlopen?

Zorg dat je accountnaam exact overeenkomt met je paspoort, inclusief tussenvoegsels en eventuele tweede voornamen. Maak foto's bij daglicht, op een effen donkere ondergrond, met alle vier de hoeken in beeld. Controleer of de datum op je adresbewijs binnen drie maanden valt op het moment van uploaden, niet op het moment van aanvragen. En dien alles in één keer in, niet in drie aparte uploads verspreid over een week.

Wie een tweede voornaam heeft die op het paspoort staat maar niet op het casino-account, doet er goed aan om vooraf contact op te nemen met de klantenservice. Dat voorkomt een mismatch die het systeem als verdacht aanmerkt. Het is een minuut werk dat je later uren scheelt.

Wat als je verificatie wordt afgewezen?

Een afwijzing betekent zelden dat je geen recht hebt op je geld. Meestal betekent het dat er een gegeven niet klopt of niet leesbaar is. Vraag altijd om de specifieke reden, niet om een algemene uitleg. Een operator die zegt "uw documenten voldoen niet" zonder meer, is verplicht om op verzoek te specificeren wat er ontbreekt.

Blijft het conflict bestaan, dan kun je bij een Nederlandse vergunninghouder een klacht indienen bij de Kansspelautoriteit of bij het daarvoor aangewezen geschillenorgaan. Bij een offshore operator hangt het af van de licentiehouder en de algemene voorwaarden. Dit is precies het punt waarop het verschil tussen een vergunninghouder en een niet-vergunninghouder zich in de praktijk laat voelen.

Hoe verhoudt de bonuswaarde zich tot de moeite van verificatie?

Reken het eerlijk door. Vijftig spins van €0,10 zijn €5 aan speelwaarde. Bij een gemiddelde return-to-player van 96% op een slot van NetEnt of Pragmatic Play, verlies je statistisch gezien ongeveer €0,20 per €5 aan inzet. De verwachte winst uit 50 spins is dus laag, en de kans dat je boven de inzetvereiste van 40x uitkomt is klein. Wie alleen voor het geld meedoet, kan beter een storting van €20 doen met een 100%-bonus.

De echte waarde van een no-deposit bonus zit ergens anders. Je test een platform zonder financieel risico, je ziet hoe de klantenservice reageert op een verificatievraag, en je ervaart hoe soepel het opnameproces loopt. Voor wie serieus van plan is om bij een casino te gaan spelen, is dat informatie die meer waard is dan de €8 die je mogelijk wint.

Verantwoord spelen: leeftijd, hulp en zelfuitsluiting

De wettelijke leeftijdsgrens voor deelname aan kansspelen in Nederland is 18 jaar. Leeftijdscontrole is verplicht en wordt bij registratie automatisch uitgevoerd. Wie onder de 18 is, komt er niet in, ook niet met een no-deposit bonus. Dat is geen formaliteit maar een harde grens waar vergunninghouders op gecontroleerd worden.

Loop je vast in je speelgedrag, dan is er hulp. Loket Kansspel is bereikbaar via 0800-2000 en biedt gratis en anonieme ondersteuning. De verslavingszorg in Nederland is via dezelfde lijn te bereiken. Voor wie zichzelf wil blokkeren bij alle legale aanbieders tegelijk is er Cruks, het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen. Inschrijving is gratis, geldt minimaal 6 maanden, en kan verlengd worden tot 5 jaar of permanent.

Verificatie en verantwoord spelen zijn twee kanten van dezelfde medaille. Het casino moet weten wie je bent om je te kunnen beschermen tegen jezelf, en om te voorkomen dat iemand anders onder jouw naam speelt. Dat is geen wantrouwen richting de speler. Het is de enige manier waarop een legale markt kan functioneren zonder dat de kwetsbaarste deelnemers de rekening betalen.

Wat is het verschil tussen een tijdelijke en een permanente zelfuitsluiting?

Een tijdelijke zelfuitsluiting via Cruks geldt minimaal 6 maanden en kan op verzoek verlengd worden. Tijdens die periode kun je je bij geen enkele vergunninghouder registreren, ook niet bij een fysieke locatie. Een permanente uitsluiting is definitief en kan niet worden teruggedraaid. Beide zijn gratis en worden zonder opgaaf van reden geaccepteerd.

Daarnaast bieden individuele casino's hun eigen limieten aan: een stortingslimiet per dag, week of maand, een verlieslimiet, een sessielimiet in tijd. Bij Nederlandse vergunninghouders is het instellen van een limiet verplicht onderdeel van het spelersprofiel. Wie een limiet verlaagt, kan die niet binnen 7 dagen weer verhogen. Dat is bewust zo ingericht.

Waarom is leeftijdsverificatie niet te omzeilen?

Omdat de controle niet op je eigen invoer draait. Het casino verifieert je geboortedatum tegen een externe bron, en bij twijfel wordt een identiteitsbewijs gevraagd. Een verkeerd ingevulde geboortedatum leidt niet tot goedkeuring maar tot een handmatige check. Wie bewust een onjuiste datum opgeeft, riskeert dat zijn account wordt gesloten en eventuele winst vervalt.

Bij een no-deposit bonus is dat risico extra onaantrekkelijk. Je speelt voor een paar euro aan bonuswaarde, en als de leeftijd niet klopt, verlies je niet alleen die bonus maar ook de toegang tot het platform. De rekensom is simpel: het voordeel van een verkeerde opgave is nul, het nadeel is het volledige account.

Hoe vaak controleren casino's spelers na de eerste verificatie?

Verificatie is geen eenmalige gebeurtenis. Bij een eerste opname wordt de volledige set gecontroleerd. Bij latere opnames wordt steekproefsgewijs opnieuw gekeken, en bij opvallende patronen wordt een aanvullende controle uitgevoerd. Denk aan een plotselinge stijging in stortingsbedrag, een opname die tien keer hoger is dan het gemiddelde, of een betaalmethode die op naam van iemand anders staat.

Bij een opname boven een bepaalde drempel, vaak €2.000 tot €10.000 afhankelijk van de operator, is een bewijs van herkomst van middelen verplicht. Dat kan een loonstrook zijn, een bankafschrift of een verkoopakte. Dit is geen Nederlands fenomeen maar een Europese anti-witwasverplichting die voor alle vergunninghouders geldt.

Wat mag een casino wel en niet vragen tijdens verificatie?

Een casino mag vragen om een identiteitsbewijs, een adresbewijs en een bewijs van de gebruikte betaalmethode. Het mag ook vragen naar de herkomst van middelen bij grotere bedragen. Wat het niet mag: vragen naar je beroep in detail zonder reden, om een kopie van je volledige bankpas vragen met alle gegevens zichtbaar, of om documenten die niet relevant zijn voor de verificatie.

Een legitieme operator vraagt nooit om je pincode, je wachtwoorden of om een betaling om "verificatiekosten" te dekken. Wie dat wel doet, is geen vergunninghouder. Bij twijfel kun je de vergunning controleren in het openbare register van de Kansspelautoriteit. Dat kost twee minuten en voorkomt een hoop ellende.

Hoe lang mag een casino persoonsgegevens bewaren na verificatie?

Onder de Algemene Verordening Gegevensbescherming geldt dat gegevens niet langer bewaard mogen worden dan noodzakelijk. Voor KYC-documenten hanteren vergunninghouders doorgaans een bewaartermijn van 5 tot 7 jaar na het einde van de zakelijke relatie, omdat de anti-witwasregelgeving dat voorschrijft. Daarna moeten de gegevens verwijderd of geanonimiseerd worden.

Je hebt het recht om te vragen welke gegevens een casino van je heeft, en om onjuiste gegevens te laten corrigeren. Je kunt ook verzoeken om verwijdering, maar dat verzoek kan worden afgewezen als de bewaarplicht zwaarder weegt. Dat is een afweging die per geval wordt gemaakt en waar je in de algemene voorwaarden van de operator meer over kunt vinden.

Wat is het meest voorkomende misverstand over gratis spins en verificatie?

Het meest gehoorde misverstand is dat een casino een bonus aanbiedt om spelers vervolgens niet uit te betalen. In de praktijk is het omgekeerde waar: een operator die bonussen aanbiedt wil dat spelers blijven, en een speler die zijn €8 niet krijgt, komt nooit terug. Het probleem zit niet in de intentie maar in de uitvoering, en in de communicatie daarover.

Wat helpt: lees de bonusvoorwaarden voordat je de spins activeert, niet erna. Kijk naar de inzetvereiste, de maximale opname, de geldigheidsduur en de lijst met spellen die niet meetellen voor de inzetvereiste. Die vier gegevens bepalen of de bonus voor jou iets waard is, en ze staan in elke set algemene voorwaarden. Het kost vijf minuten en bespaart je een hoop frustratie.

Mark kreeg uiteindelijk zijn €10, drie dagen na zijn eerste poging. Hij speelde daarna nog regelmatig bij hetzelfde casino, met een stortingslimiet van €50 per week. De 50 gratis spins zonder storting waren voor hem geen gratis geld, maar een kennismaking met een proces dat hij anders pas bij zijn eerste echte opname had meegemaakt. Achteraf gezien was dat de beste uitkomst die hij had kunnen hebben, want hij wist nu precies waar hij aan begon voordat er echt geld in het spel was.